Phần 3: vượt lên số phận

Đăng ngày

Sau hơn một năm ở các bệnh viện Cần Thơ, Chợ Rẫy, trở về nhà với đống nợ nần. Bao nhiêu tài sản, tiền bạc gia đình dành dụm không còn. Cha tôi cả chục lần tự vẫn vì chán nản cuộc đời, không tìm thấy tương lai cho gia đình. Một con đường mờ mịt đau khổ trước mắt. Nhà lúc đó có tổng cộng 10 thành viên, cha mẹ tôi, 3 anh em tôi và 5 người con của người bác thứ Tư. Người bác thứ Tư bước thêm một bước trong hôn nhân sau khi vợ mất, để lại 5 đứa con nheo nhóc cho Ba mẹ tôi nuôi từ nhỏ. Người anh họ lớn nhất lúc đó cũng mới 15 tuổi, tôi lúc đó 8 tuổi, anh Hai 10 tuổi, một đám leo nheo, lem luốc với cái nhà lá ọp ẹp. Tiền trong nhà còn vài trăm nghìn đồng…

 

Cha tôi cuối cùng cũng chấp nhận số phận và quyết định ở lại cùng gia đình, bỏ đi ý định tự vẫn để nuôi đàn con cháu nheo nhóc. Trong đầu ba tôi lúc đó là đám con này lớn lên rồi cũng sẽ như ông, lại không được học hành đến nơi đến chốn, làm thuê làm mướn, hư hỏng, lang thang đây đó chứ không nghĩ được gì thêm cho lạc quan hơn.

 

Một phần may mắn, những gì gia đình tôi xây dựng trước đây, đạo đức, ơn nghĩa ở đời lúc này được đền đáp. Bà con hàng xóm, những bạn hàng, khách hàng,... không ai bỏ gia đình tôi mà mỗi người giúp một chút. Ba tôi kể lại “lúc đó người ta cho mình mượn tiền mà giống như đến năn nỉ để mình mượn vậy”. Tôi còn nhớ vào thời gian vài ngày sau khi cha tôi té từ trên cây xuống, đang ở giai đoạn nguy kịch ở bệnh viện Cần Thơ, khó có thể sống. Lúc ấy tôi còn nhỏ quá để biết chuyện gì. Tôi chỉ nhớ là mỗi ngày, suốt 1 tuần, các đồng đạo trong đạo Phật, người quen của ba mẹ tôi, 40-50 người hàng ngày đến nhà tôi, lập bàn hương án, nhang đèn, bông hoa, nước, trái cây, lập bàn thờ cầu nguyện. Đến sau này tôi mới biết đó là các buổi cầu an. Theo đạo Phật, lúc lâm nguy, những người có công đức nếu thành tâm cùng nhau cầu nguyện, hy sinh một phần công đức của họ cho người được cầu nguyện một cách chân thành thì sẽ được tha lực vô biên của Đức Phật từ bi trợ giúp để qua cơn nguy kịch. Các buổi cầu nguyện kéo dài gần 1 tuần… Cha tôi qua cơn nguy kịch và bắt đầu nhận thức được xung quanh, nhưng… không còn cảm nhận được gì từ thắt lưng trở xuống chân, hoàn toàn bị liệt và mất đi cảm giác, cũng không thể kiểm soát tiểu tiện. Từ một thanh niên khoẻ mạnh, trụ cột gia đình của 8 đứa con và cháu trở thành một người bất lực. Không trách sao Cha tôi nhiều lần muốn tự vẫn.

 

Được sự giúp đỡ của hàng xóm và người quen, Cha tôi dạy anh em tôi làm đậu đủ, nuôi heo. Mấy công ruộng (1 công hay một sào tương đương 1000 m2) cũng đã bán vì không ai trông nom. Lúc đó tôi còn nhỏ quá nên chưa làm đậu hủ được, tôi đi bán vé số và phụ việc nhẹ trong nhà. Cha tôi đưa ra mục tiêu ngắn hạn hơn, không mơ ước cao xa như trước đây nữa. Chỉ mong các con học hết cấp 2, biết chữ với người ta rồi “ở nhà phụ má mày làm, không biết tao sống được bao lâu nữa”. Lúc đó cha tôi tập trung vào việc giáo huấn, răn đe anh em tôi bằng nhiều biện pháp, như luật quân trường. Vì bại liệt, ngồi một chỗ, dạy con càng khó. Xung quanh hàng xóm thì đa phần thất học, nhà không gia giáo, rất dễ bị ảnh hưởng xấu. Mấy đứa trẻ ở xóm đứa nào mở miệng ra cũng chửi thề, nói tục, không tôn trọng cha mẹ, đi không thưa, về không trình. Thời của tôi được cha tôi dạy mà hành đến bây giờ vẫn vậy. Khi đi đâu phải khoanh tay thưa ba, thưa má, khi về cũng vậy, cũng khoanh tay thưa ba, thưa má. Bây giờ dù là chức này chức nọ theo chức danh công ty, về đến nhà tôi vẫn phải làm vậy, vẫn khoanh tay thưa ba, thưa má, và cúi đầu kính lễ bàn thờ ông bà.

 

Nói đến đây, nhớ lại, tôi là đứa con bị đánh đòn nhiều nhất. Mẹ tôi nói “ổng đánh mày từ lúc mới mấy tháng. Mày lì lợm, cứng đầu cứng cổ, không giống anh hai mày. Nhưng ổng thương mày nhất vì mày giống ổng như đúc.” Sau này mẹ tôi mới nói thêm “lúc đó ổng đánh mày nhiều cũng vì ổng sợ mày giống ổng, rất nóng tính, cọc cằn, thô lỗ. Ổng không muốn mày giống ổng nên cứ đánh mày hoài vì mày giống ổng”.

 

Quay lại câu chuyện công việc gia đình. Làm cái nghề tàu hủ cực ơi là cực. Sáng thức dậy lúc 3-4h sáng làm đến 6h giờ đi học rồi về vừa ăn trưa vừa làm đến tối. Công việc va chạm với nước mỗi ngày, tay chân bị nước ăn lở loét. Lúc dó dùng nước phèn chua để xát lên mấy ngón tay, ngón chân cho kéo da non, mỗi lần xát phèn như vậy, rát đến mức rơi nước mắt. Thời đó chưa có máy móc, phải bơi xuồng ba lá ra chợ hơn 1 km, xay đậu từ cối xay dịch vụ, lại chở đậu về, bỏ vào bòng vải, vắt bằng tay cho ra sữa đậu nành, nấu, nêm, lên khuôn, cắt, chiên rồi đội ra chợ. Nói đến đội tàu hủ mới nỗi da gà. Tức là xếp mấy trăm miếng tàu hủ vào một cái ‘xề’ (nề), lấy một cái khăn lót trên đầu, đội ra chợ và dĩ nhiên đi bộ, chân đất. Mùa khô không nói, mùa mưa đường đất sét, trơn té lên té xuống, té xuống sông cũng thường xảy ra. Những ngày rằm 15 âm lịch và cuối tháng là lúc làm nhiều vì khách từ các xã khác đến mua số lượng lớn. Làm liên tục 3 ngày không ngủ, mỗi ngày đội tàu hủ ra chợ vài chục lần, đi, về, đi, về chuyện bình thường. Tuổi thơ của tôi và các anh em trong nhà là..như vậy. Cũng không hiểu sao, dù cực khổ vậy nhưng lúc đó mấy anh em ai cũng ham học, bữa nào làm nhiều quá bắt buộc phải nghỉ học là khóc như mưa. Mấy anh em năm nào cũng có giấy khen, suốt nhiều năm trong lớp tuyển chọn 6A1, 7A1, 8A1, 9A1… rồi gia đình được thưởng bằng khen gia đình nghèo hiếu học. Câu chuyện gia đình tôi trở thành câu chuyện của cả xóm, cả khóm, cả một cái chợ huyện Bình Minh. Ước mơ của ba tôi thêm nhiều hy vọng khi gia đình đủ kinh phí lo cho mấy anh em đi học. Bây giờ “ba cho học hết cấp 3”… Rồi ngày lại qua ngày, cuộc sống gia đình cư vậy như một hệ thống, sáng thức làm, đi học, về làm, tối đi học thêm anh văn. Ngày ngủ được 4-5 tiếng, không đủ thời gian học bài. Lúc làm, lấy cọng dây treo tòn ten quyển tập trước mặt. Lúc đang chiên tàu hủ, lúc đang cho tàu hủ vào khuôn, có khi tập rớt xuống sàn nước ước mem. Gia đình không có một bữa cơm chung. Mạnh ai nấy lấy tô ăn, cơm rau với tàu hủ dồn một chỗ, lùa cho nhanh, 2 phút hết tô cơm. Vì quá nhiều áp lực, Cha tôi lại nóng tính, gia đình thường bị rơi vào trạng thái căng thẳng, bị la, bị mắng, bị đánh đón, nhà không có ngày vui. Có năm đón tết, Cha tôi bị bệnh vì ngồi xe lăn quá nhiều trong mấy ngày làm tàu hủ cuối năm, cả nhà căng thẳng, âm u, không có không khí tết. Mẹ tôi chưa có một ngày nghỉ, 365 ngày như nhau, tết cũng vậy, chỉ nghỉ ra chợ bán mùng một tết nhưng ở nhà vẫn làm tàu hủ để bán mùng hai. Mẹ tôi mấy lần xỉu lên xỉu xuống ở chợ, bạn hàng kế bên xức dầu, cạo gió giùm, vậy mà cũng qua. Mẹ chẳng bao giờ biết đi bệnh viện khám bệnh là gì. Sau này Ba mới nói “Mẹ mày từ thời còn con gái cực khổ lo cho mấy chị em, bà ngoại rồi đến lúc gặp tao, chưa được gì, lại vừa nuôi mấy anh em mày, mấy đứa con bác mày, rồi đến nuôi cả tao. Không có mẹ mày thì mấy anh em mày giờ đi ăn mày rồi. Kiếm đâu ra người mẹ như vậy’.

 

Ba tôi dù ngồi xe lăn nhưng làm đủ thứ. Có nhiều việc mấy anh em tôi không thể làm bằng ba được: cắt, cưa, đóng đinh, sửa nhà, sửa máy móc v.v. cái gì Ba tôi cũng biết. Sáng sớm 3-4h lúc mấy anh em tôi thức cũng là lúc ba tôi dậy, lên xe lăn, ngồi chỉ đạo, hướng dẫn, và chụm lửa, sắp tàu hủ v.v. con tàu gia đình này đã không thể đi đến đâu nếu không có Ba…

 

 

Tháng này qua tháng nọ, năm sau tiếp năm trước. Bao nhiêu căng thẳng nhọc nhằn cứ lặp đi lặp lại. Dần dần cũng đến lúc anh Hai đến ngày lên đại học. Một thành viên gia đình vắng nhà. Các anh chị con người Bác cũng đã lớn, ra riêng, lấy chồng, lấy vợ, gia đình ngày một vắng. Lúc này cũng là lúc Ba bắt đầu đổi tính, ít nóng nảy hơn trước. Tôi thường thấy cái gì đó buồn buồn trong mắt Ba. Hình như Ba một phần cũng đã thoả nguyện vọng của mình sau khi nhìn lại cả chục năm mà gia đình vẫn ổn, không quá tệ như ba từng sợ, nhưng cũng có cái gì đó rất buồn trong lúc Ba ngồi xe lăn một mình, nhìn ra bờ sông rất lâu, không nói một lời…

 

Từ lúc Ba tôi bị liệt, có rất nhiều người cũng bị liệt như Ba làm quen với nhau. Họ thành một hội “những người liệt xe lăn”. Dần dần nhóm người kia cũng mất, chỉ còn lại mình Ba. Nhiều người cũng không hiểu sao. Người thì nói chắc ‘tại thằng Triệu nó ăn chay', người thì bảo ‘nó được phật trời phù hộ’, đủ ý kiến này nọ. Có những lần mổ phần cơ chết ở mông, mất máu, xém chết mấy lần. Đến giờ, phần cơ chết này vẫn còn để lại một vết loét lớn nhưng nó cứ vậy hoài, không tệ hơn, cũng không lành được. Mười mấy năm trước bác sỹ khuyên ăn mặn lại để có chất, chỗ loét mới có thể lành. Ba nói ‘chết thì chết không ăn mặn’ vậy mà không chết vẫn sống tới giờ.

 

Sau khi anh hai đi lên Sài Gòn, nhà làm đậu hủ ít lại. Anh hai tự lập, tự lo chi phí, rồi gia đình cũng không đến nỗi nào, cũng đến ngày tôi lên Sài Gòn vào đại học. Thằng út ở nhà tiếp ‘nối’ nghề tàu hủ nhưng đỡ cực hơn nhiều vì lúc này đã có máy móc, không còn bơi xuồng ra chợ xay đậu nữa, cũng không còn đội tàu hủ đi chân đất nữa mà có cái ghe và cái máy ‘cu le 4’.

 

Năm tôi lên Sài Gòn là 2000, cũng là lúc gia đình bắt đầu lật sang trang mới. Nghịch cảnh coi như đã vượt qua, le lói nhiều hy vọng…

 

Rút kết triết lý và quy luật: “Mình có thể tự thay đổi số phận mình”